अभिनेता व सामाजिक कार्यकर्ते Sayaji Shinde यांनी नाशिकमधील ‘Tapovan–साधुग्राम’ प्रकल्पासाठी प्रस्तावित झाडतोडीविरोधात जोरदार आवाज उठवला आहे. आगामी 2026-2028 मधील Simhastha Kumbh Mela च्या तयारीत, नाशिक महानगरपालिकेकडून या परिसरात सुमारे 1,600 ते 1,800 झाडे तोडण्याची योजना आखली होती. झाडांची संख्या आणि त्यांचं वय लक्षात घेतली असता, या निर्णयाने नाशिकमधील पर्यावरण आणि स्थानिक लोकांच्या भावनांमध्ये मोठी अस्वस्थता निर्माण झाली आहे.

शिंदे यांनी पत्रकारांशी बोलताना म्हटलं की, “साधू आले-गेले तरी झाडं गेली तर नाशिकचं नुकसान होईल.” त्यांनी निर्दिष्ट केलं की झाडं म्हणजे आपली आई-वडील आहेत — आणि त्यांच्यावर हल्ला असाही नष्ट करण्याचा निर्णय स्वीकारू शकत नाहीत. त्यांनी स्पष्ट केले की, जर झाडं कापण्याचा प्रयत्न केला गेला, तर “एकही झाड तुटू देणार नाही, मरेपर्यंत” असा ठाम इरादा त्यांनी व्यक्त केला आहे.

त्यांनी आपल्या भूमिकेत कोणतीही राजकीय शत्रुता नव्हती, असेही सांगितले; कारण त्यांचा विरोध फक्त पर्यावरण संरक्षण आणि नाशिककरांच्या हितासाठी आहे. त्यांनी सरकार आणि प्रशासनावर प्रश्न उपस्थित केले की — 15,000 नव्या झाडांची जोशात केलेली घोषणा पूर्वीही अनेक वेळा करण्यात आली होती, पण कित्येक वेळा ती वायद्यांवरच राहिली. त्या पलीकडे, जुनी वडझड झाडे, ज्यांनी दशके हवा-पाणी दिलं आहे, त्यांना थेट कापून बदल म्हणून लहान पल्ल्यांची वसूली योग्य आहे का — हा प्रश्न शिंदे यांनी उपस्थित केला.

शिंदेंच्या विरोधमुळे या विषयाला नुसतं सामाजिक-नागरिक दृष्टिकोन नाही तर राजकीय वादळाचाही गती मिळाली आहे. Raj Thackeray यांनीही या प्रस्तावावर तीव्र प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांच्या अंदाजानुसार, “कुंभमेळ्याच्या नावाखाली” झाडतोड करून, त्या जागेचा उद्योगपतींना विक्री करायचा कट चालू आहे. त्यामुळे ते सरकारला आणि नाशिक महानगरपालिकेला “पर्यायी जागा वापरा” आणि “विकासाचे काम करावे पण झाडं वाचवावी” — अशी मागणी करत आहेत.

नाशिकमध्येच नव्हे, तर राज्यभरात हे प्रकरण पर्यावरण-स्मृती आणि धार्मिक-सांस्कृतिक मूल्यांमध्ये संघर्षाचे रूप घेऊ लागले आहे. अनेक पर्यावरणप्रेमी, स्थानिक सामाजिक संघटना, नागरिकांनीही शिंदे यांच्या आंदोलनास पाठिंबा दिला. “चिपको स्टाईल” वृक्ष आलिंगन आंदोलनाला आता व्यापक लोकमान्यता मिळाली आहे. अनेकांनी म्हटलं की, विकास होईलच — पण पर्यावरणाचा आणि इतिहासाचा सन्मान राखून.

तपासणीनंतर, नाशिक महानगरपालिकेकडून एक पर्यायी पाऊल उचलण्यात आलं आहे: त्यांनी घोषण केली आहे की 1,670 पेक्षा कमी झाडं तोडण्याचा प्रस्ताव ठेवण्यात येईल; आणि तोडल्या गेलेल्या प्रत्येक झाडाच्या बदल्यात 15,000 नव्या पल्ल्यांची योजना आखली आहे. तसेच, साधुग्राम प्रकल्पाच्या मापदंडात बदल करून काही जुनी झाडं वाचवण्याचा प्रयत्न केला जाईल.

परंतु हे किमान उपाय आहेत — आणि या पद्धतीला पर्यावरणप्रेमी व स्थानिक लोक समाधानी नाहीत. कारण, एकदा वृक्ष नष्ट झाला की, त्याचे पर्यावरणीय, जैवविविधता, हवामान, पाणीसाठा अशा गोष्टींवर असलेले दुष्परिणाम लगेच जाणवतात. वर्षांनुवर्षे वाढलेल्या त्या झाडांची जागा नव्या लहान झाडांनी कधीच पूर्णपणे घेऊ शकत नाही, असा विचार करत अनेकांनी महापालिकेचा निर्णय पुनर्विचाराने घ्यावा, अशी मागणी केली आहे.

शिंदेंच्या भूमिकेमुळे या प्रकरणाने स्थानिक राजकारणाचे रूप घेतले आहे. अनेकांनी म्हटलं की — पर्यावरण हे कुठल्याही राजकीय किंवा धार्मिक प्रकल्पापेक्षा वरचे असावे. जर सरकारचे निर्णय वातावरण व लोकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने वापरकर नसतील, तर लोकांनी त्यांच्या अधिकारांचा वापर करून सत्य वाचवावा — हा संदेश शिंदे यांनी जनतेला दिला आहे.

शिंदे यांनी आपल्या वक्तव्यांमध्ये असे म्हटलं की, “आपलं झाड म्हणजे आपली वारसा — आणि त्याचा नाश म्हणजे आपल्या ओळखेचा अंत” आहे. त्यांनी चेतावणी दिली की जर नाशिककर — नागरिक, पर्यावरणप्रेमी, सामाजिक कार्यकर्ते — आज जाणीव न दाखवले, तर येणाऱ्या पिढ्यांना एक हरित, सौम्य, जीवनदायी नाशिक नव्हे, तर एक betond-भिंतींचे शहर भेटेल. त्या दृष्टीने त्यांनी सरकारला “पर्यायी जागा” व “संवेदनशील विकास” याकडे वळण्याचं आवाहन केले आहे.

या बातमीद्वारे, हे स्पष्ट होते की — नुसते चित्रपट कलाकार नसून, काही लोक म्हणजे सचोटीचे, संवेदनशीलतेचे प्रतीक बनतात; जेव्हा जीवन व पर्यावरण संबंधित निर्णय धोकादायक दिसतात, तेव्हा ते आपली भूमिका निभावतात. और या क्षणी, सयाजी शिंदे आणि त्यांच्या पाठिंबादारांनी एक स्पष्ट हा संदेश दिला आहे की — विकास म्हणजे केवळ भौतिक सुविधा नाही, तर नैसर्गिक वारशाची रक्षाही आहे.

जशी शिवाय राज्यातील इतर पक्ष-नेते, नागरिकसंघटनां, धर्मिक आणि सामाजिक समुदायांनी हे प्रकरण गांभिर्याने घेतले आहे, तशी नाशिकची माती, निसर्ग, आणि त्या शहरातील लोक आज ऐकून आहेत — आणि ते सांगत आहेत की: “अगर आपले झाडं वाचवले नाहीत तर, आमची माती वाचणार नाही.”

दक्षता उपसंपादक:राजन क्षत्रिय